- Netwerk
- Gezonde klauwen: dé basis voor een gezonde koe.
Gezonde klauwen: dé basis voor een gezonde koe.
Gezonde klauwen: dé basis voor een gezonde koe.
Dierenarts Gijs Hofstraat vertelt over het belang van gezonde klauwen en de effecten op de continuïteit en het rendement van het bedrijf.
Een gezonde koe die goed loopt, beweegt makkelijk, eet goed, ligt voldoende en benut haar energie efficiënt. Gezonde klauwen dragen daarmee niet alleen bij aan het welzijn van de koe, maar ook aan de continuïteit en het rendement van het bedrijf.
Volgens dierenarts landbouwhuisdieren Gijs Hofstraat begint goede klauwgezondheid niet bij behandelen, maar bij voorkomen. “Goede klauwen zijn de basis voor een gezonde koe”, zegt hij. Gijs werkt bij Diergeneeskundig Centrum Dalfsen en bezoekt dagelijks melkveebedrijven. Tijdens deze periodieke bezoeken kijkt hij naar de totale diergezondheid: van melkproductie en vruchtbaarheid tot jongvee en preventieve zorg. Klauwgezondheid speelt daarin een belangrijke rol.
De eerste signalen
Een koe die kreupel loopt, vraagt om aandacht. “Kreupele dieren zijn eigenlijk zieke dieren”, legt Gijs uit. “Die probeer je beter te maken en te behandelen. Maar daarnaast kijk je ook naar de oorzaak: hoe zijn de ligboxen, hoe vaak wordt er bekapt en hoe wordt er gewerkt met voetbaden of klauwsprayen?” De eerste signalen zijn soms subtiel. Een koe die staat te tippelen, op de rand van de ligbox blijft staan of met een gebogen rug loopt, kan al klauwproblemen hebben. Veehouders lopen dagelijks tussen hun dieren, waardoor afwijkend loopgedrag niet altijd direct opvalt. “Als je altijd in hetzelfde koppel loopt, denk je al snel: zo hoort een koe te lopen”, zegt Gijs. Een frisse blik van een dierenarts of klauwverzorger helpt om eventuele bedrijfsblindheid te voorkomen.
Drie pijlers voor gezonde klauwen
Goede klauwgezondheid rust volgens Gijs op drie pijlers: huisvesting, management en voer.
De basis begint bij huisvesting. Koeien liggen zo’n 12 tot 14 uur per dag. Comfortabele ligboxen, voldoende ruimte en een prettige ondergrond, zoals goed strooisel of zand, zijn daarom geen overbodige luxe. Klauwverzorger Gerrit Pierik van Abeos Agri ziet dat dagelijks terug: “Als koeien niet goed kunnen liggen, blijven ze langer staan. Dat geeft extra belasting op de klauwen.”
Ook goed management is belangrijk. Denk aan tijdig bekappen, werken met voetbaden of sprayen en het beperken van wachttijden, bijvoorbeeld bij de melkstal. Gijs adviseert om vaste momenten voor klauwverzorging aan te houden, periodiek voor het gehele koppel of bijvoorbeeld na 100 dagen lactatie en vóór het droogzetten. Zo wordt klauwverzorging onderdeel van de bedrijfsroutine. Daarnaast speelt voeding een rol. Een passend rantsoen ondersteunt de weerstand en stofwisseling en draagt daarmee bij aan de kwaliteit van de klauw. Net als bij andere gezondheidsvraagstukken geldt: het totaalplaatje moet kloppen.
Voetbad of sprayen: dezelfde uitdaging, andere aanpak.
Zowel voetbaden als klauwsprayen worden ingezet om problemen als Mortellaro te voorkomen. Het doel is hetzelfde: infecties tegengaan en de klauwen schoon en gezond houden. Voetbaden zijn in de praktijk zeer effectief, zeker wanneer ze consequent worden ingezet. Veel bedrijven kiezen hiervoor omdat het goed werkt en relatief eenvoudig toe te passen is. Tegelijkertijd ervaren koeien een voetbad niet altijd als prettig. In veel voetbaden wordt formaline gebruikt. Dat werkt goed tegen Mortellaro, maar kan bij wondjes aan de klauw prikken en daardoor stress veroorzaken. Door de aard van de stof vraagt formaline om zorgvuldig en verantwoord gebruik, voor zowel mens als dier. Klauwsprayen is op steeds meer bedrijven een goed alternatief. Zoals Gerrit het praktisch samenvat: “De koe heeft minder stress en de boer ook.” De koeien staan vast aan het voerhek, waarna de klauwen worden ontsmet en behandeld met een verzorgend middel. De incubatietijd van Mortellaro is 10 tot 14 dagen. Door de klauwen regelmatig te sprayen, vaak eens per twee weken, verklein je de kans dat infecties zich verder ontwikkelen.
Meten geeft inzicht
Wie klauwgezondheid wil verbeteren, moet weten wat er speelt. DigiKlauw helpt daarbij. In dit registratiesysteem legt de klauwverzorger vast welke koeien zijn bekapt en welke aandoeningen zijn gezien, zoals wittelijndefecten, zoolzweren of tussenklauwontstekingen. Dat levert inzicht op per koe én op koppelniveau. Gijs noemt een praktijkvoorbeeld. Op een bedrijf kwamen opvallend vaak wittelijndefecten voor. Door samen naar de looplijnen te kijken, bleek dat koeien bij het verlaten van de melkstal steeds op dezelfde plek draaiden. Met een rubbermat op die plek werd de puntbelasting verminderd.
"Je stuurt dan niet meer op gevoel, maar op inzicht”, zegt Gijs."
Door terugkerende patronen te herkennen, kunnen veehouder, dierenarts en klauwverzorger preventief bijsturen. Ook de RoMS-score wordt steeds gebruikelijker. Deze methode komt over vanuit Engeland, waar kreupelheid al langer structureel wordt beoordeeld en de RoMS-score binnen bepaalde melkstromen een vereiste is. Een onafhankelijke scorer beoordeelt hoe koeien lopen, waarna duidelijk wordt
welke dieren aandacht nodig hebben. Gijs ziet dit als kans: “Het geeft inzicht in hoe het objectief gezien gaat. Je krijgt de kans om de prestaties te vergelijken en te verbeteren."
Samen werken aan gezonde klauwen
Klauwgezondheid is geen verantwoordelijkheid van één persoon. Veehouder, dierenarts en klauwverzorger vullen elkaar aan vanuit hun eigen vakkennis. Gerrit schakelt met Gijs wanneer hij problemen ziet die verder gaan dan reguliere klauwverzorging. Andersom zoekt Gijs juist de samenwerking met Gerrit om als specialisten onder elkaar te sparren. Zo ontstaat een aanpak die bijdraagt aan gezonde klauwen én past bij de bedrijfsvoering.
Gerrit is meer dan klauwverzorger alleen. Hij brengt zijn specialistische kennis breed in de praktijk. Zo is hij gecertificeerd om RoMS-scores uit te voeren, leidt hij nieuwe klauwverzorgers op en geeft hij praktijklessen op scholen. Ook hebben de dierenartsen samen met Gerrit een dag georganiseerd voor veehouders, om kennis over verzorging en preventie te delen. Daarmee wordt vakkennis doorgegeven aan nieuwe mensen in het vak én aan ondernemers. Lynn, klauwverzorgster in opleiding bij Abeos Agri, leert het vak stap voor stap van Gerrit in de praktijk. “Er zit veel meer diepgang in dan je vooraf denkt”, vertelt ze. De kern blijft helder: gezonde klauwen vragen om aandacht vóórdat problemen ontstaan. Met goede huisvesting, sterk management, passend voer, inzicht en samenwerking tussen veehouder, dierenarts en klauwverzorger ontstaat een gezonde basis voor koe én bedrijf. Of zoals Gijs het zegt:
"Het mooiste wat er is, is dat we samen met de boer het bedrijf verbeteren."
Ook werken aan gezonde klauwen?
Abeos Agri heeft specialisten op het gebied van klauwbekappen, klauwsprayen en RoMS-scores.
Benieuwd wat we voor jouw bedrijf kunnen betekenen? Bekijk de mogelijkheden via onderstaande knop of neem contact op via 088 - 199 21 11.